Distributieketting: uitleg, voordelen, nadelen en problemen

De distributieketting zorgt ervoor dat de zuiger, krukas en kleppen, inclusief de nokkenas, in harmonie met elkaar samenwerken. Het brengt de draaibeweging van de krukas over op de nokkenassen. De timing van het openen en sluiten van de cilinderkleppen is cruciaal in een typische viertaktmotor. Wanneer de distributieketting uitgerekt (of zelfs gescheurd is), kan het deze taak niet meer vervullen en in het ergste geval zelfs leiden tot motorschade. Bij een vermoeden van een defect moet je zeker niet te lang wachten en de auto zo snel mogelijk naar de werkplaats brengen. Op deze pagina achtergrondinfo over de distributieketting en waar je rekening mee moet houden bij de vervanging.

Wat doet de distributieketting?

Tot de jaren 80 werden alleen distributiekettingen gebruikt om de draaibeweging van de krukas op de nokkenas over te brengen. Tegenwoordig worden vaak ruimtebesparende en goedkopere distributieriemen gemonteerd in plaats van distributiekettingen (zie de pagina “distributieriem vervangen”). Toch is de distributieketting geenszins verouderd: de distributieketting wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt, vooral in bijzonder krachtige voertuigen, omdat hij hogere krachten kan overbrengen dan de plastic riem.

distributiekettingDe bewegingen in een verbrandingsmotor moeten op elkaar worden afgestemd. Het kan alleen werken als elke draai en trek een vaste timing volgt. Dit geldt met name voor het verbrandingsproces zelf: wanneer de kleppen open of dicht gaan en waar de zuiger zich op dat moment bevindt, is van elementair belang voor het draaien van de motor. De controleketen coördineert alle processen. Het verbindt de krukas, die de zuigerslag regelt, met de nokkenassen, die verantwoordelijk zijn voor het openen en sluiten van de kleppen. Zo zorgt ze ervoor dat ze in de juiste verhouding tot elkaar draaien en zorgt ze ervoor dat ze niet in de weg zitten bij hun werk. Als er iets misgaat, kan dat grote en dure motorschade tot gevolg hebben.

Er zijn verschillende manieren om krukassen en nokkenassen met elkaar te verbinden. Distributiekettingen en distributieriemen worden voornamelijk gebruikt in moderne voertuigen. Voordeel van de distributieketting: in tegenstelling tot een riem is deze grotendeels onderhoudsvrij en gaat meestal de hele levensduur van de auto mee. Het maakt echter deel uit van een gevoelig systeem. Kleine defecten kunnen roet in het eten gooien en uiteraard ontkomen de kettingen ook niet aan slijtage en onderhoud.

Hoe werkt een distributieketting?

De distributieketting werkt op dezelfde manier als een fietsketting: hij brengt kracht over van de ene as naar de andere. Het impulsmoment van de krukas wordt via de kettingschakels op de nokkenassen overgebracht. De ketting loopt op tandwielen in de gesloten motor. Van buitenaf is het niet te controleren. Afhankelijk van de fabrikant en de motor worden eenvoudige distributiekettingen (“simplexkettingen”) of dubbele kettingen (“duplexkettingen”) gebruikt. In zeldzame gevallen worden kettingen met drie parallel geschakelde schakels gebruikt (“triplexkettingen”), bijvoorbeeld in oude Ferrari-modellen. Vuistregel: hoe meer schakels, hoe duurzamer de ketting – en hoe zwaarder het systeem.

Sommige fabrikanten combineren het principe van distributieketting en -riem. In dit scenario drijft de riem vaak maar één nokkenas tegelijk aan. Deze is op zijn beurt via een relatief korte ketting verbonden met de tweede nokkenas. Omdat een verbrandingsmotor op hoge snelheden werkt, moet de ketting geleid en gespannen worden. Zogenaamde glijrails houden de ketting op de baan. Spanstangen zetten de ketting onder druk en zorgen ervoor dat deze strak op de tandwielen zit. De contactpunten worden gesmeerd door de motorolie. Het pakket geleidingselementen zorgt ervoor dat de distributieketting in de daarvoor bestemde zones beweegt en niet gaat klapperen.

Wat is het verschil tussen een distributieriem en ketting?

Hoewel een distributieriem en een distributieketting hetzelfde werk doen qua functionaliteit, hebben de systemen verschillende voordelen. Een riem kan drooglopen en is voordeliger om te maken. Bovendien vermindert het trillingen zodat het geluid ook minder is. Anderzijds onderscheidt de distributieketting zich door zijn lange levensduur en sterke trekbelastingen. Het koppel is vooral hoog in zwaardere SUV’s, waarvan sommige zelfs caravans of aanhangers kunnen trekken. Hier presteren distributiekettingen veel beter dan distributieriemen. Op deze pagina meer informatie over distributieriemen en wanneer deze vervangen moet worden.

Wat zijn de voor- en nadelen van een distributieketting?

vervangen distributiekettingDistributiekettingen worden al meer dan 100 jaar in de motorbouw gebruikt. Ze kunnen grote krachten overbrengen en zijn daarom vooral populair bij krachtige motoren. Ze kunnen ook worden gebruikt om relatief grote afstanden te overbruggen. Als alle betrokken onderdelen correct werken, gaan distributiekettingen vele kilometers mee. Er zijn geen vaste onderhoudsintervallen, in tegenstelling tot een distributieriem, waardoor de onderhoudskosten een stuk lager zijn.

Dit voordeel bestaat echter alleen zolang alles werkt. Distributiekettingen zijn sterk, maar niet onverwoestbaar. Met de leeftijd worden de kettingschakels langer, wat de processen in de motor verwart. De kleppen gaan iets te laat open en dicht, de motor loopt slecht en verbruikt meer. Deze slijtage kan tot op zekere hoogte gecompenseerd worden. Als de ketting te lang wordt, moet deze worden vervangen. Anders kan het overslaan. Dit kan leiden tot motorschade. Fabrikanten voorkomen rek tijdens het gebruik door de distributiekettingen vóór installatie te verlengen om speling op de lange termijn te minimaliseren. Er zijn nog steeds zwakke punten: ook schuif- en klemrails kunnen verslijten. Dit kan komen door verkeerde, oude of onvoldoende motorolie, door ouderdom of door defecten in het materiaal.

In alle gevallen verliest de ketting spanning. Dit is te merken bij een ratelend, klikkend, schrapend of schurend iets boven het stationair toerental. In stilstand is dit goed waarneembaar bij ongeveer 1.500 omwentelingen. Let op: Niet elk defect in de distributieketting is merkbaar. Veel werkplaatsen herkennen ze echter met behulp van diagnoseapparaat. Bij twijfel adviseren wij je dus om een bezoekje te brengen aan een garage.

Hoe herken je een defect aan de ketting?

Distributieriemen kunnen scheuren, distributiekettingen daarentegen kunnen na verloop van tijd langer worden (ze zijn dan “langwerpig”) en zullen dan niet meer strak zitten. Maar ook in de distributieketting is materiaalmoeheid denkbaar en in zeldzame gevallen kan de distributieketting zelfs scheuren met motorschade tot gevolg. Daarom moet de staat van de ketting geïnspecteerd worden tijdens bijvoorbeeld een groete beurt en zeker tegen het einde van hun verwachte levensduur.

Een defect in de distributieketting is niet altijd duidelijk waarneembaar maar bij de volgende symptomen moet er wel een belletje gaan rinkelen:

  • ratelende geluiden van de motor (eventueel alleen bij koude start) (tip! lees hier ons blog over rattelende geluiden)
  • prestatievermindering van de motor
  • het controlelampje gaat branden

Het is zeer zeldzaam dat distributiekettingen breken. Je kan in zo’n geval niet meer rijden, maar moet het voertuig slepen en naar de werkplaats laten brengen. Bij een defect ligt het probleem vaak niet bij de distributieketting zelf, maar bij een van de bevestigingen, vaak bij de kettingspanner of de geleiderails. Beide moeten elke 100.000 tot 300.000 km worden vervangen en het is logisch om in dat geval gelijk de distributieketting te laten vervangen, aangezien het werk hetzelfde is.

Wanneer moet je een distributieketting vervangen?

Hier is geen eenduidig antwoord op te geven omdat er verschillende soorten kettingen bestaan en dit dus verschilt per fabrikant en model. Distributiekettingen worden vaak geïnstalleerd als enkele of duplex kettingen en variëren sterk in duurzaamheid en slijtage. Over het algemeen geldt dat voor enkelvoudige, simplex kettingen 100.000 km aangehouden wordt. Voor duplexkettingen is het aantal gereden kilometers een stuk hoger, elke 400.000 tot 500.000 km. Als de distributieketting echter al is uitgerekt of zelfs gescheurd, moet deze natuurlijk eerder worden vervangen. Deze hoge kilometerstanden halen ze echter vaak niet omdat ze vaak al eerder worden vervangen bij andere klussen aan de auto. Welke vervangingsintervallen gebruikt worden, wordt bepaald door de fabrikant en is vaak terug te vinden in het onderhoudsboekje. Bij twijfel kan je natuurlijk altijd contact opnemen met de vakgarage! Wanneer je ratelende geluiden uit de motor hoort, moet je er altijd aan denken om de distributieketting te inspecteren en indien nodig te vervangen. De ketting moet altijd strak lopen, anders is het advies om snel een garage op te zoeken.

Hoeveel kost het vervangen van distributieketting?

Voor de meeste auto’s geldt: de distributieketting hoeft niet vervangen te worden. Als een ketting toch vervangen moet worden dan kan dit al snel een dure klus worden aangezien de ketting niet bij alle motoren op een makkelijk te bereiken plek zit. In dat geval kost het dus arbeidsuren, wat uiteindelijk geld betekent. Een distributieketting zelf is niet duur. Denk aan zo’n € 100,-. Zelfs de complete set met klemmen en rails kost voor veel modellen maar een paar € 100,-. De installatie daarentegen kost geld. Houdt er rekening mee dat je al snel meer dan € 1.000,- kwijt bent voor het vervangen van de distributieketting. Voor een precieze prijsopgave kan je contact opnemen met de garage.

Als je de auto naar de garage brengt om de distributieketting te laten vervangen dan worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd:

  • Olie en koelwater aftappen
  • Aanbouwdelen verwijderen (bijv. V-snaar)
  • Draai het deksel van de distributiebehuizing los
  • Verwijder de oude distributieketting en installeer de nieuwe
  • Schroef het deksel er weer op, plaats de opzetstukken terug en vul met nieuwe(!) olie en koelwater. Het is het beste om tegelijkertijd het oliefilter te vervangen.

Heeft mijn auto een distributieketting?

Of je een distributieketting hebt kan je natuurlijk zelf bekijken onder de motorkap alhoewel voor veel leken dit nog een lastige klus is. Over het algemeen is bekend dat distributiekettingen een traditie zijn bij BMW en Mercedes modellen. Maar ook veel Kia’s en sommige Honda’s maken veel gebruik van een ketting. VW en Audi gebruiken momenteel distributieriemen in kleine motoren, maar oudere aandrijvingen werken ook met distributiekettingen. Een blik op het onderhoudsboekje geeft vaak duidelijkheid: als de distributieriem niet vervangen hoeft te worden, is de auto voorzien van een distributieketting.

Wellicht overbodig om te zeggen maar voor alle motoren geldt: stipte olieverversing en hoogwaardige olie zijn voorwaarden voor een lange levensduur van de motor. Als er problemen met de distributieketting optreden, verlenen fabrikanten alleen goodwill als de service-intervallen nauwkeurig worden nageleefd. Bekende problemen met de distributieketting kunnen tot op zekere hoogte worden verholpen door de olie eerder te verversen. Deze maatregel verhoogt weliswaar de onderhoudskosten, maar kan op lange termijn veel geld besparen.

Veel gestelde vragen

Hoe lang gaat een distributieketting mee?

Normaal gesproken tussen 100.000 km (simplex distributieketting) en 500.000 km (duplex distributieketting). Distributiekettingen kunnen echter na verloop van tijd langer worden (dan zijn ze “langwerpig”) en kunnen motorschade veroorzaken als ze niet op tijd worden vervangen.

Is een distributieketing onderhoudsvrij?

Ja, maar tegen het einde van zijn levensduur moet u voor de zekerheid de distributieketting laten controleren. Ook moet ervoor worden gezorgd dat deze altijd goed geolied is (let op het oliepeil in de motor!).

Kan ik de distributieketting zelf vervangen?

Zelf de distributieketting vervangen is alleen aan te raden voor zeer ervaren schroevendraaiers en professionals. Wie de weg niet kent, loopt het risico motorschade te veroorzaken.

Hoe herken is een uitgerekte distributieketting?

Zoals eerder op deze pagina aangegeven zijn er diverse symptomen die kunnen wijzen op een uigerekte distributieketting. Denk aan rattelend geluid vanuit de motor, onregelmatig draaien van de motor doordat de kleppen niet meer op het juiste moment openenen en sluiten maar natuurlijk ook zodra het motorstoringslampje op het dasboard begint te branden. 

Mag er speling zitten op de ketting?

Voor de ketting geldt altijd dat deze strak moet lopen. Er mag dus geen speling op de ketting aanwezig zijn. Bij speling gaat de ketting klapperen. Door de veer in de hydraulische kettingspanner blijft de ketting op spanning, ook wanneer de motor uitgeschakeld is.